{"id":7621,"date":"2026-06-17T10:51:53","date_gmt":"2026-06-17T16:51:53","guid":{"rendered":"https:\/\/asb-latam.org\/?p=7621"},"modified":"2026-06-17T10:54:46","modified_gmt":"2026-06-17T16:54:46","slug":"si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/asb-latam.org\/en\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/","title":{"rendered":"\u201cSi no supi\u00e9ramos c\u00f3mo est\u00e1 el clima, cultivar\u00edamos a ciegas\u201d"},"content":{"rendered":"<p>Pedro Antonio \u00c1reas, habitante de la comunidad de El Zaite, en Apastepeque, El Salvador, es uno de los 18 miembros de la red de observadores comunitarios del clima.<\/p>\n<p>Se despierta a las 5 de la ma\u00f1ana para atender sus cultivos y, una hora despu\u00e9s, revisa el pluvi\u00f3metro instalado en su casa. Anota los datos y los comparte con los miembros de la red, quienes a su vez los remiten al comit\u00e9 municipal de Protecci\u00f3n Civil, una instancia del gobierno salvadore\u00f1o. Su labor es sencilla, pero fundamental.<\/p>\n<p>\u201cNuestros apuntes diarios nos muestran c\u00f3mo se comporta el clima. Ahora sabemos si llover\u00e1 m\u00e1s o menos. Es todo un aprendizaje conocer las diferencias en las lluvias entre una estaci\u00f3n y otra\u201d, comenta.<\/p>\n<p>Su vecina, Rosa Hilda Jarqu\u00edn, reconoce la labor de Pedro. Ella, que tiene un huerto familiar con tomates, pepinos y r\u00e1banos, afirma que la informaci\u00f3n que regresa a la comunidad le permite saber c\u00f3mo aprovechar el agua que tanto escasea en El Zayte y cultivar aquellos vegetales aptos para los veranos extensos.<\/p>\n<p>Rosa, tambi\u00e9n habitante de El Zayte, lo resume as\u00ed: \u201cSi no supi\u00e9ramos c\u00f3mo est\u00e1 el clima, cultivar\u00edamos a ciegas; no sabr\u00edamos si podr\u00edamos cosechar lo suficiente para alimentarnos\u201d.<\/p>\n<p>Los miembros de la red de observadores comunitarios de Apastepeque son agricultores con liderazgo en la zona.\u00a0Se requiere un alto grado de compromiso, adem\u00e1s de habilidades t\u00e9cnicas b\u00e1sicas para monitorear y transmitir datos. Estas personas forman parte del Sistema de Alerta Temprana ante Sequ\u00eda impulsado por el proyecto de <a href=\"https:\/\/asb-latam.org\/en\/proyectos\/programa-global-de-seguridad-alimentaria-para-las-poblaciones-afectadas-por-el-cambio-climatico-en-america-central-segunda-fase\/\">\u201c<em>Seguridad Alimentaria para las poblaciones afectadas por el cambio clim\u00e1tico en Am\u00e9rica Central\u00bb<\/em><\/a>, en El Salvador, pero tambi\u00e9n hay redes en Guatemala y Honduras\u201d.<\/p>\n<p>En Honduras, el SAT ante sequ\u00eda se implement\u00f3 en tres comunidades del municipio de El Triunfo y en otras tres del municipio de Concepci\u00f3n de Mar\u00eda. En Guatemala, se puso en marcha en los municipios de Olopa y Quezaltepeque.<\/p>\n<p>El SAT ante sequ\u00eda funciona gracias al involucramiento de las comunidades beneficiarias del proyecto. Las personas participantes realizan lecturas diarias de pluvi\u00f3metros e Higroterm\u00f3metros. Luego, la informaci\u00f3n se procesa conforme a est\u00e1ndares de aseguramiento y control de calidad, lo que garantiza la confiabilidad de los datos y la efectividad de las alertas. Posteriormente, los resultados se adaptan y se difunden mediante boletines peri\u00f3dicos enviados a dispositivos m\u00f3viles.<\/p>\n<p>En cada pa\u00eds, existen algunas diferencias metodol\u00f3gicas y equipos instalados para medir indicadores meteorol\u00f3gicos, pero todos tienen el mismo com\u00fan denominador: personas voluntarias interesadas en mejorar las condiciones de sus comunidades.<\/p>\n<p>El SAT ante sequ\u00eda, uno de los principales resultados del proyecto, fue financiado por el Ministerio Federal de Cooperaci\u00f3n Econ\u00f3mica y Desarrollo de Alemania (BMZ) y ejecutado por ASB Am\u00e9rica Latina, en coordinaci\u00f3n con sus socios locales: CDH en Honduras, ASORECH en Guatemala y CORDES en El Salvador.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pedro Antonio \u00c1reas, habitante de la comunidad de El Zaite, en Apastepeque, El Salvador, es uno de los [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7616,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[87,85,88,55,76],"tags":[],"class_list":["post-7621","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-el-salvador","category-guatemala","category-honduras","category-sequia","category-sistema-de-alerta-temprana"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u201cSi no supi\u00e9ramos c\u00f3mo est\u00e1 el clima, cultivar\u00edamos a ciegas\u201d - ASB Am\u00e9rica Latina<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/asb-latam.org\/en\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u201cSi no supi\u00e9ramos c\u00f3mo est\u00e1 el clima, cultivar\u00edamos a ciegas\u201d - ASB Am\u00e9rica Latina\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pedro Antonio \u00c1reas, habitante de la comunidad de El Zaite, en Apastepeque, El Salvador, es uno de los [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/asb-latam.org\/en\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"ASB Am\u00e9rica Latina\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-06-17T16:51:53+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-06-17T16:54:46+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/asb-latam.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/SAT_Honduras1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1400\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"933\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Olmedo Morales\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Olmedo Morales\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/\"},\"author\":{\"name\":\"Olmedo Morales\",\"@id\":\"https:\/\/asb-latam.org\/#\/schema\/person\/38f9fa7875be1067361477d056ec1670\"},\"headline\":\"\u201cSi no supi\u00e9ramos c\u00f3mo est\u00e1 el clima, cultivar\u00edamos a ciegas\u201d\",\"datePublished\":\"2026-06-17T16:51:53+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-17T16:54:46+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/\"},\"wordCount\":513,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/asb-latam.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/SAT_Honduras1.jpg\",\"articleSection\":[\"El Salvador\",\"Guatemala\",\"Honduras\",\"Sequ\u00eda\",\"Sistema de Alerta Temprana\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/\",\"url\":\"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/\",\"name\":\"\u201cSi no supi\u00e9ramos c\u00f3mo est\u00e1 el clima, cultivar\u00edamos a ciegas\u201d - ASB Am\u00e9rica Latina\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/asb-latam.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/asb-latam.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/SAT_Honduras1.jpg\",\"datePublished\":\"2026-06-17T16:51:53+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-17T16:54:46+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/asb-latam.org\/#\/schema\/person\/38f9fa7875be1067361477d056ec1670\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/asb-latam.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/SAT_Honduras1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/asb-latam.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/SAT_Honduras1.jpg\",\"width\":1400,\"height\":933},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\/\/asb-latam.org\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u201cSi no supi\u00e9ramos c\u00f3mo est\u00e1 el clima, cultivar\u00edamos a ciegas\u201d\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/asb-latam.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/asb-latam.org\/\",\"name\":\"ASB Am\u00e9rica Latina\",\"description\":\"Ayudamos aqu\u00ed y ahora\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/asb-latam.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/asb-latam.org\/#\/schema\/person\/38f9fa7875be1067361477d056ec1670\",\"name\":\"Olmedo Morales\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4aa165ff7f1d00dd1a86a95c1811131f59f71d6f33063152cd7facb1945185a9?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4aa165ff7f1d00dd1a86a95c1811131f59f71d6f33063152cd7facb1945185a9?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4aa165ff7f1d00dd1a86a95c1811131f59f71d6f33063152cd7facb1945185a9?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Olmedo Morales\"},\"url\":\"https:\/\/asb-latam.org\/en\/author\/sabine\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201cSi no supi\u00e9ramos c\u00f3mo est\u00e1 el clima, cultivar\u00edamos a ciegas\u201d - ASB Am\u00e9rica Latina","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/asb-latam.org\/en\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"\u201cSi no supi\u00e9ramos c\u00f3mo est\u00e1 el clima, cultivar\u00edamos a ciegas\u201d - ASB Am\u00e9rica Latina","og_description":"Pedro Antonio \u00c1reas, habitante de la comunidad de El Zaite, en Apastepeque, El Salvador, es uno de los [&hellip;]","og_url":"https:\/\/asb-latam.org\/en\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/","og_site_name":"ASB Am\u00e9rica Latina","article_published_time":"2026-06-17T16:51:53+00:00","article_modified_time":"2026-06-17T16:54:46+00:00","og_image":[{"width":1400,"height":933,"url":"https:\/\/asb-latam.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/SAT_Honduras1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Olmedo Morales","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Olmedo Morales","Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/"},"author":{"name":"Olmedo Morales","@id":"https:\/\/asb-latam.org\/#\/schema\/person\/38f9fa7875be1067361477d056ec1670"},"headline":"\u201cSi no supi\u00e9ramos c\u00f3mo est\u00e1 el clima, cultivar\u00edamos a ciegas\u201d","datePublished":"2026-06-17T16:51:53+00:00","dateModified":"2026-06-17T16:54:46+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/"},"wordCount":513,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/asb-latam.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/SAT_Honduras1.jpg","articleSection":["El Salvador","Guatemala","Honduras","Sequ\u00eda","Sistema de Alerta Temprana"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/","url":"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/","name":"\u201cSi no supi\u00e9ramos c\u00f3mo est\u00e1 el clima, cultivar\u00edamos a ciegas\u201d - ASB Am\u00e9rica Latina","isPartOf":{"@id":"https:\/\/asb-latam.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/asb-latam.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/SAT_Honduras1.jpg","datePublished":"2026-06-17T16:51:53+00:00","dateModified":"2026-06-17T16:54:46+00:00","author":{"@id":"https:\/\/asb-latam.org\/#\/schema\/person\/38f9fa7875be1067361477d056ec1670"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/#primaryimage","url":"https:\/\/asb-latam.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/SAT_Honduras1.jpg","contentUrl":"https:\/\/asb-latam.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/SAT_Honduras1.jpg","width":1400,"height":933},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/asb-latam.org\/si-no-supieramos-como-esta-el-clima-cultivariamos-a-ciegas\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/asb-latam.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u201cSi no supi\u00e9ramos c\u00f3mo est\u00e1 el clima, cultivar\u00edamos a ciegas\u201d"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/asb-latam.org\/#website","url":"https:\/\/asb-latam.org\/","name":"ASB Am\u00e9rica Latina","description":"Ayudamos aqu\u00ed y ahora","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/asb-latam.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/asb-latam.org\/#\/schema\/person\/38f9fa7875be1067361477d056ec1670","name":"Olmedo Morales","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4aa165ff7f1d00dd1a86a95c1811131f59f71d6f33063152cd7facb1945185a9?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4aa165ff7f1d00dd1a86a95c1811131f59f71d6f33063152cd7facb1945185a9?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4aa165ff7f1d00dd1a86a95c1811131f59f71d6f33063152cd7facb1945185a9?s=96&d=mm&r=g","caption":"Olmedo Morales"},"url":"https:\/\/asb-latam.org\/en\/author\/sabine\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/asb-latam.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7621","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/asb-latam.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/asb-latam.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/asb-latam.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/asb-latam.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7621"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/asb-latam.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7621\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7625,"href":"https:\/\/asb-latam.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7621\/revisions\/7625"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/asb-latam.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7616"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/asb-latam.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7621"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/asb-latam.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7621"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/asb-latam.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7621"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}